به گزارش موج ساحل هرمزگان-
محدودیت منابع آب، شرایط اقلیمی و افزایش هزینههای تولید، کشاورزی هرمزگان را بیش از گذشته به سمت استفاده از فناوریهای نوین سوق داده است؛ در این میان، پهپادهای کشاورزی میتوانند فراتر از یک ابزار سمپاشی، به بستری برای توسعه کشاورزی دقیق، ارائه خدمات تخصصی و ایجاد مشاغل فناورانه برای جوانان استان تبدیل شوند.
یادداشت | کاپیتان مصطفی رنجبرزاده، مدیرعامل مؤسسه نوبند سبز خلیج فارس و مرکز آموزش پهپادهای غیرنظامی
هرمزگان برای توسعه کشاورزی خود دیگر نمیتواند صرفاً به افزایش سطح زیرکشت و روشهای سنتی تکیه کند. محدودیت منابع آب، گرمای شدید، پراکندگی اراضی، افزایش هزینه نهادهها و دشواری دسترسی به برخی باغات، ضرورت حرکت به سمت کشاورزی دقیق و استفاده از فناوریهای نوین را بیش از گذشته آشکار کرده است.
در چنین شرایطی، پهپادهای کشاورزی را نباید صرفاً وسیلهای جدید برای سمپاشی دانست؛ این فناوری میتواند به هسته شکلگیری یک زنجیره خدمات تخصصی و اشتغال فناورانه در بخش کشاورزی تبدیل شود.
هرمزگان یکی از قطبهای مهم باغداری و تولید محصولات گرمسیری کشور است. نخیلات، باغات و گلخانههای استان، بازار بالقوهای برای توسعه خدمات نوین کشاورزی ایجاد کردهاند و پهپادها میتوانند در حوزههایی مانند پایش مزارع و باغات، شناسایی نقاط دارای مشکل، تهیه نقشه و اجرای عملیات مجاز سمپاشی و کودپاشی مورد استفاده قرار گیرند.
با این حال، یک تصور اشتباه باید اصلاح شود؛ خرید هر پهپاد لزوماً به معنای ایجاد یک شغل نیست. اشتغال زمانی شکل میگیرد که برای این تجهیزات، مدل کسبوکار خدماتی تعریف شود. یک واحد خدمات پهپادی کشاورزی میتواند به اپراتور و خلبان پهپاد، کارشناس پایش و نقشهبرداری، کارشناس کشاورزی، نیروی آمادهسازی و نگهداری، نیروی لجستیک، مسئول ثبت اطلاعات و در مراحل توسعه، متخصص داده، سنجش از دور و کشاورزی دقیق نیاز داشته باشد.
بنابراین هدف نباید صرفاً تربیت تعداد زیادی اپراتور بدون بازار کار باشد؛ هدف باید ایجاد تیمها و شرکتهای خدمات پهپادی باشد که بتوانند برای کشاورز خدمت واقعی، تخصصی و قابل اندازهگیری ارائه کنند.
یکی از مدلهای قابل بررسی برای هرمزگان، ایجاد یک «شبکه خدمات پهپادی کشاورزی» است؛ شبکهای که به جای فروش صرف تجهیزات، خدمات مورد نیاز کشاورزان را ارائه دهد. در مرحله نخست میتوان مناطق دارای تراکم بالای باغی، نخیلات و گلخانهای را به صورت پایلوت انتخاب کرد و تیمهای خدماتی را برای ارائه خدمات پایش، تهیه نقشه و اجرای عملیات مجاز سمپاشی یا کودپاشی در این مناطق فعال کرد.
در چنین مدلی، کشاورز نیازی به سرمایهگذاری سنگین برای خرید و نگهداری پهپاد ندارد و میتواند متناسب با سطح زیرکشت یا نوع عملیات، هزینه دریافت خدمت را پرداخت کند. این مدل علاوه بر کاهش ریسک سرمایهگذاری برای کشاورز، میتواند بازار کاری مشخصی برای جوانان آموزشدیده استان ایجاد کند.
برای جلوگیری از آمارسازی، اشتغال این حوزه نیز بهتر است ابتدا در قالب یک طرح پایلوت و قابل سنجش بررسی شود. برای نمونه، اگر در مرحله نخست ۲۰ تیم خدمات پهپادی در مناطق هدف شکل بگیرد و هر تیم به طور متوسط سه نیروی تخصصی و اجرایی داشته باشد، حداقل ۶۰ شغل مستقیم ایجاد خواهد شد. این عدد البته آمار رسمی نیست و صرفاً یک سناریوی پیشنهادی برای اجرای پایلوت است.
با شکلگیری بازار، اشتغال این حوزه نیز به همین مشاغل مستقیم محدود نخواهد ماند و فرصتهایی در زمینه تعمیر و نگهداری، حملونقل، تأمین تجهیزات، تحلیل داده، آموزش، خدمات کشاورزی و مدیریت کسبوکارهای فناورانه نیز میتواند ایجاد شود.
پهپادهای کشاورزی در بسیاری از کشورها به عنوان یکی از ابزارهای کشاورزی دقیق برای پایش، نقشهبرداری و اجرای هدفمند عملیات مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما در هرمزگان باید یک اصل اساسی را جدی گرفت: پهپاد نباید جایگزین دانش کشاورزی شود؛ بلکه باید ابزار اجرای تصمیم تخصصی کشاورزی باشد.
تصمیم درباره نوع سم، میزان مصرف، زمان و محل عملیات باید با نظر متخصص مربوط و مطابق ضوابط و دستورالعملهای دستگاههای مسئول انجام شود و فعالیت پروازی پهپادهای غیرنظامی نیز باید بر اساس مقررات مربوط صورت گیرد.
در همین راستا، پیشنهاد میشود استانداری هرمزگان با همکاری سازمان جهاد کشاورزی، مراکز آموزشی و بخش خصوصی، یک طرح پایلوت با عنوان «هرمزگان؛ قطب خدمات پهپادی کشاورزی جنوب کشور» طراحی و اجرا کند.
این طرح میتواند با شناسایی دقیق بازار آغاز شود؛ یعنی سطح باغات، نخیلات، مزارع و گلخانههای مناسب برای دریافت خدمات پهپادی مشخص شود. در ادامه، جوانان بومی در زمینه اپراتوری، ایمنی پرواز، نگهداری تجهیزات و مبانی کشاورزی دقیق آموزش ببینند و پس از آن، افراد آموزشدیده به سمت تشکیل تیمهای اقتصادی و شرکتهای خدماتی هدایت شوند.
در مرحله اجرای پایلوت نیز باید شاخصهایی مانند سطح پوشش، زمان عملیات، هزینه، میزان مصرف نهاده، تعداد بهرهبرداران و تعداد مشاغل ایجادشده ثبت و ارزیابی شود تا توسعه طرح بر مبنای داده و نتایج واقعی صورت گیرد.
یکی از مزیتهای این فناوری آن است که اشتغال ایجادشده الزاماً به کار فیزیکی در مزرعه محدود نمیشود. یک جوان هرمزگانی میتواند با آموزش مناسب وارد حوزههایی مانند اپراتوری پهپاد، نقشهبرداری، پایش سلامت گیاه، تحلیل داده، خدمات کشاورزی دقیق، تعمیر و نگهداری تجهیزات و مدیریت کسبوکارهای فناورانه کشاورزی شود.
این همان نقطهای است که فناوری از یک وسیله فراتر میرود و وارد اقتصاد میشود.
هرمزگان همزمان با دو مسئله مهم روبهروست؛ از یک سو بخش قابل توجهی از اقتصاد کشاورزی استان به باغات، نخیلات و گلخانهها وابسته است و از سوی دیگر، محدودیت آب، تغییرات اقلیمی و افزایش هزینههای تولید، کشاورزی سنتی را با چالش مواجه کرده است.
در چنین شرایطی، توسعه پهپادهای کشاورزی اگر صرفاً به خرید تجهیزات محدود شود، نتیجهای جز افزایش هزینه نخواهد داشت. اما اگر آموزش، مقررات، دانش کشاورزی، خدمات فنی، سرمایهگذاری بخش خصوصی و بازار واقعی کشاورزان همزمان دیده شود، پهپاد میتواند از یک وسیله پروازی به بخشی از زیرساخت اشتغال فناورانه در کشاورزی هرمزگان تبدیل شود.
از نگاه ما در مؤسسه نوبند سبز خلیج فارس، هدف نهایی این نیست که «تعداد بیشتری پهپاد در آسمان هرمزگان پرواز کند»؛ هدف این است که جوان هرمزگانی صاحب مهارت، کسبوکار و درآمد شود و کشاورز هرمزگانی نیز خدمات دقیقتر، ایمنتر و اقتصادیتری دریافت کند.
این مسیر، اگر با مطالعه بازار و اجرای یک طرح پایلوت آغاز شود، میتواند هرمزگان را از مصرفکننده فناوری به یکی از مراکز ارائه خدمات نوین کشاورزی در جنوب کشور تبدیل کند.
پایان/










دیدگاهتان را بنویسید